ادبیات پارسی معاصر

چکیده فلسفه برای کودکان (فبک)، برنامه‌ای نوین در عرصۀ تعلیم و تربیت است که متیو لیپمن(Matthew Lipman) آمریکایی آن را ابداع کرد و هدفش آموزش مهارت اندیشه‌ورزی در کودکان است. این برنامه مفاهیم متنوع فلسفی را در قالب روایت به کودکان ارائه می‌دهد. در این جستار که با روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته‌، غنای ادبی، فلسفی و روانشناختی داستان‌های «دوربین شکاری»، «زیر نور شمع»، «هنرمند»، «پیشکش» و «پلوخورش» از مجموعه‌داستان «پلوخورش» هوشنگ مرادی کرمانی، بر اساس برنامۀ فبک بررسی شده‌است. دستاورد پژوهش گواه ظرفیت بالای داستان‌ها در ساحت‌های سه‌گانه است. شخصیّت‌های اصلی داستان‌ها، شخصیّت‌هایی پویا هستند و خواننده به‌خوبی با آنان همذات‌پنداری می‌کند. پیرنگ داستان‌های «دوربین شکاری» و «زیر نور شمع» غیرتلقینی است و در پایان داستان گره‌گشایی صورت نمی‌گیرد؛ اما در داستان‌های «هنرمند»، «پیشکش» و «پلوخورش» پیرنگ داستان تلقینی و پایان آن‌ها همراه با گره‌گشایی‌ است. به‌جز داستان «هنرمند»، باورپذیری در بقیۀ داستان‌ها مطلوب است. همۀ داستان‌ها مضامین و درونمایه‌های فلسفی ارزشمندی دارند. درونمایه، ‌جز در داستان «دوربین شکاری»، در دیگر داستان‌ها به‌نحوی تلقینی ارائه شده‌ که در تضاد با اهداف برنامۀ فبک است. در هر پنج داستان گفت‌وگوهایی وجود دارد که برخی از آن‌ها چالشی‌اند؛ اما برای هم‌سو شدن با اهداف برنامۀ فبک، نیازمند تغییراتی است. زبان نگارش داستان‌ها امروزی و روان است و تنها داستان «هنرمند» زبانی کهنه و دیریاب دارد. از نظر تناسب مفاهیم با سطح درک مخاطب، داستان‌های «زیر نور شمع»، «پیشکش» و «هنرمند» صحنه‌هایی خشونت‌آمیز دارند که نیازمند بازنویسی است.

چکیده قائم‌مقام فراهانی از سیاستمداران بزرگ دورۀ قاجار به‏شمارمی‏آید و دارای تألیفات متعدّدی است که مهم‌ترین آن‌ها منشآت نام دارد. منشآت، نامه‏‏هایی است که در دورۀ دیوان‏سالاری به سبک ساده و روان نوشته شده‏ و به‏عنوان ژانری ادبی این ظرفیت را داراست که بر اساس نظریۀ کاربردشناسی اصول ‏ادب بررسی‏شود. از این رو، در این پژوهش، این نظریه در نامه‏های خانوادگی قائم مقام در منشآت، بررسی و تحلیل می‏شود تا از این طریق، شخصیّت و نحوۀ ارتباط وی با افراد خانواده ارزیابی شود. دربارۀ اصول ادب نظریّات متعدّدی بیان‏شده‏ که در این مقاله از نظریۀ براون و لوینسون بر اساس راهبرد‏های ادب سلبی و ادب ایجابی، خطاب‌های مستقیم و غیرمستقیم؛ و از نظریّۀ کالپپر در رابطه با راهبرد نقض ادب ایجابی و نقض ادب سلبی، و نقض مستقیم ادب بهره‏گرفته‏ شده‏است. نتایج حاصل از این جستار که به روش توصیفی‌ـ تحلیلی انجام‏شده؛ گویای این است که قائم‏مقام فراهانی از ادب ایجابی (39.75%) برای مخاطبان خود بهره فراوانی برده؛ و از ادب سلبی (2.75%)برای بیان علاقه خود بهره‏گرفته ‏و وجهه کمتر کسی را تهدید کرده‏‏است. نقض ادب ایجابی (7%) براساس عدم همدلی یا برچسب‏های نامناسبـ، درصد کمی را به خود اختصاص‏داده‏ و نقض ادب سلبی (3.75%) ـ بیشتر ناشی از فروتنی ـ و نقض مستقیم ادب (5.25 %) ـ نسبت به دنیاـ در این نامه‌ها بسیار کم‏شمار است. وی همچنین بیان غیرمستقیم (25.25%) را که دلیل بر رفتار مؤدبانه است؛ بیش از بیان مستقیم (16.25%) به‎‏کار گرفته‏است.

چکیده «عینیت‌گرایی» از اصلی‌ترین و مهمترین مفاهیم نظریۀ شعری نیمایوشیج است. عده‌ای منظور او را خلق شعرهایی کاملاً عینی دانسته‌ و با ذهنی یافتن بخشی از اشعارش، نظریه‌ و شعر وی را دچار تناقض یافته‌اند. برخی نیز با نسبت دادن نادرست این مفهوم به دیگر اجزاء نظریه و شعر او، تعریفی متفاوت از این مفهوم به دست داده‌اند. با دقت در آراء نیما و همچنین در نظر گرفتن سیر تاریخی این مفاهیم در شعرش، درمی‌یابیم که اساس تفکر و رویکرد نیما «دیالکتیکی» است و وی با توجه به آراء فیلسوفانی نظیر «هگل» و «مارکس»، به این‌همانی سوژه (ذهن) و ابژه (عین) دست زده و در نهایت بدون آنکه اصل عینیت‌گرایی مورد نظرش مخدوش شود، از تضاد بین این دو به سود عینیت عبور کرده است؛ به این صورت که خود او نیز به جزوی از آن عینیت تبدیل می‌شود. به بیان دیگر، آنچه منتقدان را در مواجهه با این مفاهیم به اشتباه انداخته است، درنیافتن این همجواری و تقابل دیالکتیکی بوده است. توجه به ساختار دیالکتیکی مورد نظر نیما، در فهم و تحلیل اشعار وی بسیار راهگشا است و در این مقاله علاوه بر ترسیم دقیق رویکرد او در این زمینه، با نقد چهار شعر وی، پاره‌ای از اشتباهات منتقدان در مواجهه با شعر او برطرف شده است.   

چکیده مقالۀ حاضر به بررسی داستان «سالمرگی» اصغرالهی از منظر تک‌صدایی و چندصدایی پرداخته است. بنیان نظری در این بررسی مبتنی بر دیدگاهی است که باختین در کتاب مسائل بوطیقای داستایفسکی طرح و تبیین کرده است. در ضمنِ مقاله نخست کوشش شده است تعریف دقیقی از تک‌آوایی و چندآوایی به دست داده شود و سپس اصول و موازینی که از خلال اثر باختین قابل دریافت است به منظور تبیین موضوع به کار گرفته و در نهایت رمان سالمرگی براساس آن‌ها بررسی و تحلیل شود. مقاله در کلیت خود می‌کوشد به پرسش‌های زیر پاسخ دهد: 1- براساس چه معیارهایی می‌توان رمانی را چندصدایی دانست؟ 2- چه نسبتی میان چندصدایی و تکوین شخصیت در رمان وجود دارد؟ 3- آیا داستان سالمرگی را می‌توان اثری چندصدایی تلقی کرد؟ و اگر چنین است کدام خصوصیات آن را در طراز چنین داستان‌هایی قرار داده است؟ نتایج مقاله نشان می­دهند که رمان سالمرگی چند صدایی است و شخصیت­های مستقلی که نسبت گفتگویی با هم دارند در داستان باعث این چند صدایی شده­اند.

چکیده انقلاب اسلامی ایران، تأثیرگذارترین عامل دگرگونی تاریخی- فرهنگی، اجتماعی ایران معاصر است که همراه با تحولات بنیادین در حوزه‌های فکری، اجتماعی، سیاسی و...،نظام ادبی کشور را نیز به­سرعت متحول ساخت. یکی از این حوزه‌های نظام ادبی، رمان است. رمان‌های عامه‌پسند به دلیل مخاطب فراوان، تأثیرات فرهنگی، اجتماعی و تاریخیِ قابل­توجهبر فرهنگ یک ملّت دارند. رمان‌های عامه‌پسند همانند دیگر نظام‌های ادبی، تحت­تأثیر دگرگونی‌های تاریخی- فرهنگی، اجتماعی بوده‌، همواره در حال تحول و تغییر هستند. پژوهش پیش رو می­کوشد با روش تحلیل محتوا، برخی از این تحولات را در ساختار و محتوا با تکیه بر رمان­های منتخب، بررسی کند. در این جستار مختصات و تحولات رمان­های برگزیده در دهه­های 60 تا 90بررسی شده­است و فرایند پژوهش بیانگر آن است که تغییر در شیوۀ روایت، شخصیت­پردازی، مضمون و بویژه نوع نگاه به زن، از جمله تحولاتی است که در این رمان­ها روی داده­است و این رمان­ها در سیر تحول طبیعی خود در برخی ویژگی­ها، خود را به رمان­های نخبه­گرا نزدیک کرده و می­کنند؛ اما همواره در بسیاری از ویژگی­های دیگر تمایز خود را با آنها حفظ کرده­اند.

چکیده سیکسو(Cixous) مانند لکان، زبان را قضیب­محور می­داند؛ ازهمین­رو با دعوت به «نوشتار زنانه» قصد واسازی زبان را دارد. سیکسو با الهام از دریدا منکر تمامیت زبان و خواهان نفیِ دال­های دارای مدلولِ ثابت و روشن است؛ بر همین اساس مهمترین ویژگی نوشتار زنانه را ابهام و استعارات کثیرالمعنا می­داند. با توجه به اینکه «نوشتار زنانه» رویکردی پساساختگرا است و هدف پساساختگرایی، دگرخوانی متن، لذا مقالۀ حاضر در پی آن است که با رهیافتی نشانه­شناختی و در چهارچوب فمنیسمِ سیکسویی، دگرخوانشی از داستان «مداد بنفش» ارائه دهد. در همین راستا، در عناصر اصلی داستان مذکور (در شخصیت­ها، کنش­ها، روابط علّی حوادث) دال­های سیال و چندمدلولی را کشف و وفقِ پارادایم­های نظریۀ «نوشتار زنانه» تعبیر می­کند. پژوهش حاضر به روش تحلیلی­توصیفی نشان می­دهد که: اولا، نوشتار زنانه صرفاً قائم به سبک و صورت نوشتار (روساخت داستان) نیست؛ بلکه از طریق شخصیتی سیکسویی و روابط علّیِ حوادث می­تواند نمودِ پیرنگی (در ژرف­ساخت داستان) داشته باشد؛ ثانیا، راه برون­رفت از سرکوب جنسیتی، از زبان می­گذرد. پژوهش­هایی که تا کنون وفق رویکرد سیکسویی انجام شده­اند، اغلب سبک بیان و شگردهای شاعرانه­سازی فُرم را مورد توجه قرار داده­اند. نوآوری پژوهش حاضر این است که اولا، نوشتار زنانه را نه صرفا در سطح سبک و سیاقِ بیان، بلکه در سطح پیرنگ و درون­مایه مطالعه می­کند. ثانیا، با استفاده از رویکرد پساساختاریِ «نوشتار زنانه»، خوانش مسلطِ مردسالارانۀ متن را واسازی می­کند. ثالثا، برای نخستین­بار از رویکرد نوشتار زنانۀ سیکسو برای خوانش ادبیات داستانی کودک بهره می­جوید.

چکیده شعر حزبی معاصر به عنوان یکی از پرچمداران ادبیات متعهد است که در بسیاری از کشورهای جهان همسو با اندیشه‌های مارکسیستی در صدد بازتعریف و برساخت مفاهیمی بنیادین هم‌چون تاریخ، آگاهی، برابری و واقعیت برآمده؛ بر مبنای مفاهیم مذکور مبارزه‌ای صریح یا نمادین علیه قدرت­های تمامیت­خواه حاکم بر جامعۀ سامان بخشیده است. در فرهنگ و زبان فارسی و کُردی نیز رواج باورهای مارکسیستی منجر به طرح موضوعات مشابه، ولی شیوه‌های بازنمایی متمایز شده است. تبیین تطبیقی دلالت‌های ایدئولوژیک مذکور می‌‌تواند به نشانه‌گشایی معرفتی-زیبایی‌شناختی شعر شاعران کمک کند. در این پژوهش، شعر دو نمایندۀ شاخص شعر حزبی متعهد فارسی و کُردی یعنی اسماعیل شاهرودی و عبدالله گوران به شیوۀ توصیفی-تحلیلی با قصد بازنمایی واقعیت در آن­ها دلالت‌یابی و تفسیر شده است. نتیجه نشان می‌دهد که وجود تعهد ایدئولوژیک به مثابۀ امرِ پیشینی سبب شده است که به رغم تفاوت در بافت اقلیمی و اجتماعی، موضوعات بازنمایی دو شاعر مشترک اما شیوه‌های بازنمایی آنها متفاوت باشد. به طوری که می‌توان وجه تمایز بازنمایی واقعیت در شعر دو شاعر را در قالب زمینه‌مندی یا زمینه‌زدایی از موضوع بازنمایی برشمرد. بدین‌صورت که شاهرودی نه از تجربه زیستۀ دقیق خود یا جامعه ایرانی می­گوید و نه اصطلاحات و مفاهیم چپ را به شکل عریان و صریح وارد متن می‌کند. در مقابل، بیانِ گوران مبتنی بر زمینه‌مندی است. او هم به تجربۀ زیستۀ اقلیمی و اجتماعی ملّت کُرد ارجاع می‌دهد و هم اصطلاحات و مفاهیم چپ را به مثابۀ زمینۀ معرفتی وارد شعر می‌کند.

چکیده تحریب لنگرهای کنشی به فضایی گفتمانی اطلاق می‌گردد که در آن به تدریج کنش قادر به پشتیبانی روایت یا پیشبرد آن نیست و به همین دلیل دچار فروپاشی گشته و جای خود را به شوِش می‌دهد. این فروپاشی کنشی را تخریب لنگرهای کنشی معنا در گفتمان می‌نامیم. نشانه-معناشناسی، کارکرد سنتی معنا را به‌سوی کارکردی گفتمانی که در آن هیچ معنای از پیش محقَقی وجود ندارد، سوق می‌دهد. هدف پژوهش بررسی نشانه-معناشناسی و تحلیل نظام‌های گفتمانی کنشی و شوشی در اثر این سگ میخواهد رکسانا را بخورد به قلم قاسم کشکولی است. در این پژوهش علاوه بر تحلیل روایت‌های گفتمانی موجود که از نوع کنشی یا شَوِشی هستند، مشخص خواهد شد چگونه با نفی نظام کنشی جریان تلاطمی حضور سوژه، راه را بر تفتیدگی معنا و ناپایداری روایی می‌گشاید. در واقع هر کدام از ویژگی‌های کنشی و شوشی و ابعاد چندگانه مطالعه نظام‌های گفتمانی در چارچوب رویکرد نشانه-معناشناسی گفتمان در این اثر به نوعی مشهود است. بنابراین مسئله اصلی این است که ببینیم چگونه چگونه لنگرهای کنشی یکی پس از دیگری تخریب گشته و جای خود را به شوش‌هایی متلاطم و غیرتعینی می‌دهند. همچنین چگونه تعلیق کنش، مکانیکی‌شدن زمان، گسست در پیوند عناصر کنشی و جابجایی ناگهانی عناصر روایی سبب تخریب لنگرهای معنایی گشته و تلاطم معنایی و شوِشی را در پی دارد.مسئلة اصلی تحقیق این است که ببینیم این کارکردهای نوسان‌پذیر بر مبنای کدام جریان و روابط درون‌متنی تولید گشته و سپس بر اساس چه الگویی و در قالب کدام فرآیند نشانه-‌‌معنایی گسترش یافته تا به تولید معناهایی سیال، در گریز، تلاطم‌پذیر منجر شود. در واقع در مقاله حاضر سعی بر آن است که به این پرسش‌ها پاسخ داده شود:
1- چه عواملی باعث تخریب لنگرهای معنایی در اثر مورد مطالعه می‌گردد؟
2- مهمترین وجوه بازنمود گفتمان شوشی در این سگ میخواهد رکسانا را بخورد کدامند و چگونه این وجوه ما را به سوی گفتمانی سیال و پساروایی سوق می‌دهد؟

چکیده شعر سهراب سپهری به عنوان یکی از چند شاعر برجستۀ ایران معاصر، از تیررس دقّت محمّدرضا شفیعی کدکنی دور نمانده و در غالب نوشته­های وی که یا یکسره دربارۀ شعر معاصر ایران است(: با چراغ و آینه؛ ادوار شعر فارسی) و یا در آن­ها به مناسبت به شعر معاصر ایران و چهره­های آن نیز اشاراتی شده(: شاعر آینه­ها؛ شعر معاصر عرب)، از ایده­ها و آرای وی دربارۀ سپهری و هنر شاعری وی نشانی می­توان به دست داد. سپهری برای شفیعی کدکنی، شاعری است ستودنی؛ این قابل ستایش بودن در چهار ساحت قابل رصد کردن است: در ضمن ستایش شعر معاصر ایران، در ضمن ستایش شعر مدرن ایران، در ضمن ستایش برخورداری­های شعر مدرن ایران از تحوّلات ادبی اروپا، و ستایش سپهری از حیث سپهری بودن. همچنین با توجّه به نظریۀ شفیعی کدکنی در تبعیّت شعر معاصر ایران از تحوّلات ادبی اروپای قرون اخیر، شعر سپهری به عنوان یکی از چهره­های این جریان، تأثیرپذیری­های خود از شعر فرنگی را در به عاریه گرفتن شگرد شعری سن ژون پرس در ناهمگون­آمیزی واژگانی(فاوامیزی) و نیز الهام­گیری از تی. اس. الیوت و ژاک پره­ور و حتّی در گرایش به درک بودیستی از جهان و عرفان شرق دور، نشان می­دهد. هرچند که از نظر شفیعی کدکنی، افراط در فاوامیزی، شعر سپهری را در آخرین دفتر شعری وی، «ما هیچ ما نگاه»، به بن­بست کشانده و ضمن برملا کردن ترفند زبانی سپهری در دستیابی به سبک ویژۀ خود، اشعار این دفتر را که وضعیّت «شعر جدولی» را پیدا کرده، از منظر زیبایی­شناسیک و نیز رسانگی و ایصال، به شدّت آسیب­پذیر کرده است.

چکیده جهان‌های ممکن مبحثی بینارشته­ای است که بهره‌گیری از آن به­عنوان یک الگوی شناختی کارآمد در جهت معنا‌دهی به آثار داستانی دیریاب کارکردهای فراوانی دارد؛ خصوصاً داستان‌های مدرنی که در آن‌ها شاهد از‌ هم گسیختگی و فروپاشی طرح روایی داستان‌ها و همچنین چندپارگی ذهنی شخصیت‌های داستانی هستیم. به همین منظور نگارندگان در پژوهش حاضر با استفاده از شیوۀ تحلیل محتوا و به روش کتابخانه­ای به دنبال پاسخ به این سؤالات هستند که در داستان ملکوت انواع جهان‌ها و درگاه‌های ورود به آن‌ها چگونه شکل می‌گیرند و چه کارکردهایی دارند؟ داستان ملکوت هر چند به ظاهر دچار آشفتگی است؛ اما جهان­سازی‌هایی که در نتیجۀ عناصر مختلف متنی ایجاد می‌شوند، سبب می‌شود تا آشفتگی و بی‌معنایی که در روساخت آن دیده می‌شود، ملغی گردد و انسجام و درهم تنیدگی بیشتری حاصل شود. نکتۀ قابل توجه این است که چنین جهان‌های ممکنی توسط راوی تصویرساز و یا روایت‌شنوی تداعی‌گر که درک و دریافت‌هایی متفاوت از متن خواهد داشت، ایجاد می­شود. علاوه بر این آنچه که در داستان‌های مدرنی همچون ملکوت امکان ورود از جهان واقعی داستان را به جهان‌های ممکن فراهم می‌سازد، شخصیت‌هایی هستند که دچار نوعی استحالۀ ذهنی و روحی شده­اند و گستردگی زمانی و مکانی برای آنان حاصل می‌شود. بدین طریق از بعد زمان و مکان، فراتر می‌روند و با نوعی فضای فرازمانی و فرامکانی مواجه می‌شوند. در نتیجۀ چنین مواردی است که آمادگی لازم برای ورود به دیگر جهان‌ها فراهم می‌شود. به­واسطۀ کشف جهان‌های ممکن و درگاه‌های داستان ملکوت ابهام‌زدایی صورت می‌بندند و همۀ این جهان‌های به ظاهر سیال و منفک از یکدیگر به یک نقطۀ اتصال یعنی ملکوتی شدن خواهند رسید

چکیده داستان‌هایی که برای نوجوانان نگاشته می‌شود، یکی از منابع قابل ارجاع برای آنهاست تا چارچوب‌های پذیرفته‌شدۀ جامعه را بهتر درک کنند. این آثار می‌تواند توانایی تصمیم‌گیری آن‌ها برای حلّ چالش‌های ورود به دورۀ جوانی و بزرگسالی را افزایش دهد تا به آسیب‌های احتمالی دچار نشوند. این پژوهش به شیوۀ توصیفی‌تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیلِ‌گفتمان اجتماعی دیوید هوارث و نظریۀ نمایشی اروینگ گافمن، رمان امپراتور کلمات نوشتة احمد اکبرپور را تحلیل و بررسی می‌کند. انتخاب نظریه‌های مربوط به حوزۀ تحلیل گفتمان اجتماعی و جامعه‌شناسی به این دلیل است که بتوان جایگاهی را که نویسنده برای نوجوانان در جامعه قائل است و آن را در قالب داستانی برای آنان تعریف می‌کند، به درستی بررسی کرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نویسندۀ رمان، بزرگسالان را به‌واسطۀ آگاهی و تجربۀ بیشتر، نسبت به نوجوان، مجاز می‌داند تا بدون نیاز به توضیح روشن، مسیر را برای او تعیین کنند اما برای پیروی از این مسیر، جلب اعتماد نوجوان را با سپردن تصمیمات و آزادی‌های جزیی و نظرخواهی از او، لازم می‌داند. در این رمان کلید ارتباط میان این دو گروه سنی در دست بزرگسالان قرار دارد و رفتار نوجوانان کاملاً وابسته به رفتار بزرگ‌ترها است. همچنین نوجوان را یک کارگزار آزاد و مستقل نمی‌بیند که بتواند برای بهبود شرایط خود نقشی مؤثر ایفا کند.

چکیده نقد مهاجرت یکی از زمینه‌های نقد پسااستعماری است که در جهان جدید با توجه به شیوع مهاجرت میان سرزمین‌های مختلف، توجه منتقدان ادبی و هنری را جلب کرده است. در این میان آراء ژولیا کریستوا اندیشمند و نظریه‌پرداز فرانسوی با توجه به استفاده از دست‌آوردهای دانش روان‌شناسی در تفسیر انتقادی مسائل مربوط به مهاجرت و مهاجران، جایگاه ویژه‌ای یافته است. کریستوا که در بررسی روان‌شناختی و اجتماعی پدیدة مهاجرت از تعابیر «بیگانة درون»، «بیگانگی» و «آلوده‌انگاری» استفاده می‌کند، اصلی‌ترین دلیل طرد بیگانه از سوی ساکنان سرزمین میزبان را در عدم مواجهة صحیح آنان با بیگانة درون می‌داند. همچنین گسست پیوند مهاجران از سرزمین و زبان اجدادی، حسی از تعلیق در فضا و زمان را برای آنان رقم می‌زند که مانع از احساس تعلق به سرزمین جدید می‌شود. عالیه عطایی نویسندة ایرانی – افغانی ازجمله هنرمندانی است که در آثار خود مشکلات و دغدغه‌های مهاجران افغان را دستمایة داستان‌پردازی قرار می‌دهد. مجموعه‌داستان «چشم سگ» از این نویسنده، دربردارندة هفت داستان کوتاه با موضوع مهاجران عمدتاً افغانی است که به‌خوبی مشکلات و مسائل آنان را بازنمایی می‌کند. مقالة حاضر در پی آن است تا با روش توصیفی – تحلیلی، داستان‌های این مجموعه را که برخی از آن‌ها توجه داوران جایزه‌های ادبی را هم به خود جلب کرده‌اند، از منظر نقد مهاجرت و بر پایة اندیشه‌های ژولیا کریستوا بررسی نماید. نتایج نشان می‌دهد که معضلات آلوده‌انگاشته‌شدن از سوی میزبان، عدم تعلق به سرزمین جدید، تعلیق در زمان، رجعت به دوران پرشکوه گذشته و ناکارآمدی لهجة سرزمین مادری، اصلی‌ترین مشکلات شخصیت‌های مهاجر در مجموعه‌داستان «چشم سگ» محسوب می‌شوند.