مجموعه‌داستان «پلوخورش» هوشنگ مرادی کرمانی در ترازوی فبک

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 دکترای تخصصی تعلیم و تربیت، استادیار دانشگاه فرهنگیان، پردیس علامه طباطبایی خرم‌آباد، ایران.

10.30465/copl.2021.6823

چکیده

فلسفه برای کودکان (فبک)، برنامه‌ای نوین در عرصۀ تعلیم و تربیت است که متیو لیپمن(Matthew Lipman) آمریکایی آن را ابداع کرد و هدفش آموزش مهارت اندیشه‌ورزی در کودکان است. این برنامه مفاهیم متنوع فلسفی را در قالب روایت به کودکان ارائه می‌دهد. در این جستار که با روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته‌، غنای ادبی، فلسفی و روانشناختی داستان‌های «دوربین شکاری»، «زیر نور شمع»، «هنرمند»، «پیشکش» و «پلوخورش» از مجموعه‌داستان «پلوخورش» هوشنگ مرادی کرمانی، بر اساس برنامۀ فبک بررسی شده‌است. دستاورد پژوهش گواه ظرفیت بالای داستان‌ها در ساحت‌های سه‌گانه است. شخصیّت‌های اصلی داستان‌ها، شخصیّت‌هایی پویا هستند و خواننده به‌خوبی با آنان همذات‌پنداری می‌کند. پیرنگ داستان‌های «دوربین شکاری» و «زیر نور شمع» غیرتلقینی است و در پایان داستان گره‌گشایی صورت نمی‌گیرد؛ اما در داستان‌های «هنرمند»، «پیشکش» و «پلوخورش» پیرنگ داستان تلقینی و پایان آن‌ها همراه با گره‌گشایی‌ است. به‌جز داستان «هنرمند»، باورپذیری در بقیۀ داستان‌ها مطلوب است. همۀ داستان‌ها مضامین و درونمایه‌های فلسفی ارزشمندی دارند. درونمایه، ‌جز در داستان «دوربین شکاری»، در دیگر داستان‌ها به‌نحوی تلقینی ارائه شده‌ که در تضاد با اهداف برنامۀ فبک است. در هر پنج داستان گفت‌وگوهایی وجود دارد که برخی از آن‌ها چالشی‌اند؛ اما برای هم‌سو شدن با اهداف برنامۀ فبک، نیازمند تغییراتی است. زبان نگارش داستان‌ها امروزی و روان است و تنها داستان «هنرمند» زبانی کهنه و دیریاب دارد. از نظر تناسب مفاهیم با سطح درک مخاطب، داستان‌های «زیر نور شمع»، «پیشکش» و «هنرمند» صحنه‌هایی خشونت‌آمیز دارند که نیازمند بازنویسی است.

کلیدواژه‌ها