رگه‌های پسامدرنیسم در شعرِ «اسماعیلِ» رضا براهنی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان

چکیده
رضا براهنی از برجسته‌ترین شخصیت‌های ادبیاتِ معاصر به شمار می‌رود. باوجودِ حجمِ بالای آثارِ شعری‌اش، سه کتابِ ظل‌الله، اسماعیل، و خطاب به پروانه‌ها و مؤخره‌اش جریان‌سازترین آثارِ او هستند. ازسوی دیگر، نامِ براهنی با پسامدرنیسم عجین شده است و بسیاری از منتقدان خطاب به پروانه‌ها را درزمینۀ شعر مهم‌ترین کتابِ پسامدرنیستیِ معاصرِ فارسی می‌دانند. بااین‌حال، اثرِ دیگرِ براهنی، شعرِ بلندِ اسماعیل، که پیش از خطاب به پروانه‌ها نوشته شده است، هم رگه‌هایی از پسامدرنیسم دارد. نگارنده در این پژوهش با روشِ توصیفی ـ تحلیلی ضمنِ بررسیِ تطبیقیِ شعرِ اسماعیل و بعضی از آثارِ پسامدرنِ جهان و با نگاهی به مباحثِ مطرح‌شده در اسطوره‌شناسی و مؤلفه‌های پسامدرن شعرِ اسماعیل را بررسیده و این مؤلفه‌ها را در آن پیدا کرده است. نتیجۀ این پژوهش نشان‌دهندۀ حضورِ مؤلفه‌های پسامدرن در شعرِ اسماعیل است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان آن را سرآغازی ـ هرچند ضعیف ـ بر پسامدرنیسم در شعرِ معاصرِ ایران دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Traces of postmodernism in the poem "Ismail" by Reza Braheni

نویسندگان English

leila mirmojarabian 1
behnam momeni 2
1 Assistant Professor of the Department of Persian Language and Literature, University of Isfahan
2 Master's student of the Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan
چکیده English

Reza Brahni is considered one of the most prominent characters in contemporary literature. Despite the large volume of his poetic works, the three books of Zalullah, Ismail, and Address to the Butterflies and the latter are his most influential works. On the other hand, Brahni's name is intertwined with postmodernism, and many critics consider Parvaneh's address to be the most important contemporary Persian postmodernist book in the field of poetry. However, another work of Brahni, Ismail's long poem, which was written before the address to the butterflies,It also has traces of postmodernism. In this research, the author has analyzed the descriptive-analytical method of Ismail's poetry and some of the postmodern works of the world, looking at the issues raised in mythology and the postmodern components of Ismail's poetry and found these components in it. The result of this research shows the presence of postmodern components in Ismail's poetry; In such a way that it can be seen as the beginning - albeit a weak one - of postmodernism in contemporary Iranian poetry.

کلیدواژه‌ها English

Myth
postmodernism
Reza Brahni
Esmail'
s long poem
انجیل مَرقُس، کتاب مقدس: ترجمۀ تفسیری (۱۹۹۵)، عهد جدید، ترجمۀ فارسی، [بی‏جا]: انجمن بین‏المللی کتاب مقدس.
آلگونه جونقانی، مسعود (۱۳۹۷)، «کاربستِ الگوی معناکاوی کریستوا در خوانشِ شعری از رضا براهنی»، پژوهش ادبیات معاصر جهان، ش ۲، ۲۷۷-۳۰۲.
احمدی، بابک (۱۳۸۲)، ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز.
ارباب شیرانی، سعید (۱۳۹۱)، اَشکال یک اسطوره: گونه‏گونی شخصیت ادبی حضرت یوسف، ترجمۀ مجدالدین کیوانی، تهران: نیلوفر.
انوری، حسن (سرپرست) (۱۳۸۳)، فرهنگ روز سخن، تهران: سخن.
بارت، رولان (۱۳۷۵)، اسطوره، امروز، تهران: مرکز.
براهنی، رضا (۱۳۶۶)، اسماعیل: یک شعر بلند، تهران: مرغ آمین.
براهنی، رضا (۱۳۶۷)، بیا کنار پنجره، تهران: مرغ آمین.
براهنی، رضا (۱۳۷۱ الف)، «بحران رهبری موسیقی و شعر فارسی»، کلک، ش ۳۱، ۸۵-۹۵.
براهنی، رضا (۱۳۷۱ ب)، طلا در مس (۳ ج)، تهران: مؤلف‏ ناشر.
براهنی، رضا (۱۳۸۳)، «نظریۀ ˮزبانیت در شعر»، کارنامه، ش ۴۶ و ۴۷.
بیچ، کریستوفر (۲۰۱۹)، ازرا پاوند و تصویر مدرنیستی، ترجمۀ پگاه احمدی، برگرفته از:
<https://antimantal.com/>.
بهار، مهرداد (۱۳۸۱)، پژوهشی در اساطیر ایران (ویرایش سوم)، تهران: آگه.
پاینده، حسین (۱۳۸۲)، گفتمان نقد: مقالاتی در نقد ادبی، تهران: نیلوفر.
پورخالقی چترودی، مه‏دخت و سعید زهره‏وند (۱۳۸۷)، «بررسی مبانی تحول شعر فارسی در سه دورۀ سنت، مدرنیسم، پست‏مدرنیسم»، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی مشهد، ش ۱۶۰، ۷۵-۹۷.
پوری، آوات (آخرین بازنگری ۲۶ مهر ۱۳۹۷)، «پل‏های میان شاهرودی و براهنی»، برگرفته از:
<https://meidaan.com/>.
تسلیمی، علی (۱۳۹۸)، نقد ادبی: نظریه‏های ادبی و کارکرد آن‌ها در ادبیات فارسی، تهران: اختران.
حجاری، لیلا و پروین قاسمی (۱۳۹۰)، «نگاهی به ویژگی‏های پسامدرنیستی «داستان ناتمام (A+B)» اثر بیژن نجدی»، مجلۀ بوستان ادب دانشگاه شیراز، س 3، ش 1، پیاپی ۷، ۹۹-۱۲۴.
داد، سیما (۱۳۸۵)، فرهنگ اصطلاحات ادبی (ویراست دوم)، تهران: مروارید.
رؤیایی، یدالله (۱۳۹۳)، عبارت از چیست؟: مسائل شعر (۲)، تهران: نگاه.
ریکور، پل (۱۳۸۴)، زندگی در دنیای متن: شش گفت‌وگو، یک بحث، ترجمۀ بابک احمدی، تهران: مرکز.
سناپور، حسین (۱۳۹۰)، جادوهای داستان: چهار جستار داستان‏نویسی، تهران: چشمه.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (۱۳۹۱)، رستاخیزِ کلمات: درس‏گفتارهایی دربارۀ نظریۀ ادبی صورت‏گرایانِ روس، تهران: سخن.
عطار نیشابوری، فریدالدین (۱۳۹۱)، تذکرة‏اولیاء، به‏کوشش محمد استعلامی، تهران: زوّار.
کمبل، جوزف (۱۳۷۷)، قدرت اسطوره، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: مرکز.
گیبرت، ریتا (۱۳۵۷)، هفت صدا، ترجمۀ نازی عظیما، تهران: آگاه.
گینزبرگ، آلن (۱۹۵۶)، زوزه، ترجمۀ سروش سمیعی، تهران: چلچله.
محمدی، سایر (۱۳۸۰)، هر اتاقی مرکز جهان است، تهران: نگاه.
مقدادی، بهرام (۱۳۷۸)، فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی: از افلاطون تا عصر حاضر، تهران: فکر روز.
مکاریک، ایرنا ریما (۱۳۸۳)، دانش‏نامۀ نظریه‏های ادبی معاصر، ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.
ناممکن (جزوۀ شعر)، قابل‏دست‏رسی در سایتِ ناممکن:
یزدانجو، پیام (مترجم و تدوین‏کننده) (۱۳۸۱)، ادبیات پسامدرن، تهران: مرکز.
یزدان‏پناه، پیمان (۱۳۸۷)، «جریان‏شناسی ادبیات دهۀ هفتاد»، قال و مقال، ش ۴۱، ۱۴۴-۱۵۲.