واکاوی بازنمود تنهایی و زمینه های ایجاد آن در رمان‌های فارسی دهه 90 با تاکید بر نظریه هورتولانوس (مورد مطالعاتی رهش، آن مادران این دختران، آتش )

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا تهران، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده
تنهایی و انزوا حساسیت دوران مدرن است که پیامدهای آن با دستاوردهای انزوا، عزلت و خلوت‌گزینیِ دوران کلاسیک بسیار متفاوت است. به همین دلیل این مفهوم در دوران مدرن مجددا اندیشیده و بازتعریف می‌شود. هورتولانوس و همکارانش از نظریه پردازانی هستند که این مفهوم را در دنیای مدرن با مولفه‌هایش تعریف و به‌صورت میدانی ارزیابی کرده‌اند. تعریف تنهایی در این چهارچوب وضعیتی ذهنی و شناختی است که با مفاهیم دیگری چون صمیمیت، احساس تعلق و پوچی پیوند دارد. پژوهش حاضر بر آن است تا سه رمان «آن مادران این دختران» (1397)، «آتش» (1397) و «رهش» (1396) را براساس این رویکرد با روش تحلیلی-توصیفی بررسی و تحلیل کند. براین اساس ابتدا داده‌های روایی مبتنی بر مولفه‌های محوری مفاهیم تنهایی و انزوا جدا شده و سپس نمود تنهایی، انواع و زمینه‌های ظهور شخصیت‌های تنها و منزوی در روایت تحلیل شده‌اند. شخصیت‌های اصلی این رمان‌ها هریک به نوعی از انواع تنها هستند که مهمترین نمود آن تنهایی عاطفی به‌ویژه در خانواده است. همچنین تاثیر ساختار جامعه و فرهنگ در این تنهایی، تاکیدی ویژه در این رمان‌هاست و به این ترتیب تنهایی اجتماعی و انزوای محیطی صورتی پررنگ در جریان روایت‌ها و شخصیت‌پردازی است. اختلاف میان باورهای دینی شخصیت‌ها و نمود عملی و واقعیت‌یافته دین در جامعه و سبک زندگی روایت‌شده در رمان نیز سبب شده است که تنهایی و انزوا برای شخصیت‌ها پررنگ‌تر باشند و نسبت به آن بیشتر هشیار و حساس باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Critical Analysis of the Representation and Origins of Loneliness in Persian Novels of the 90s: With a Focus on Hortulanus's Theory (Case Studies: An madaran In dokhtaran; Atash; Rahesh)"

نویسندگان English

fatemeh mivechy 1
nasrin faghih malekmarzban 2
majid houshangi 3
1 PhD student in Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده English

Loneliness and isolation are modern-day sensibilities whose consequences are very different from the achievements of isolation, seclusion, and seclusion in the classical era. For this reason, this concept is being rethought and redefined in the modern era. Hortolanus and his colleagues are among the theorists who have defined this concept in the modern world with its components and evaluated it in the field. The definition of loneliness in this framework is a mental and cognitive state that is linked to other concepts such as intimacy, a sense of belonging, and emptiness. The present study aims to examine and analyze the three novels ", An Madaran, In Dokhtaran " (2018), "Atash" (2018), and "Rehesh" (2017) based on this approach with an analytical-descriptive method. Accordingly, first, narrative data based on the central components of the concepts of loneliness and isolation were separated, and then the manifestation of loneliness, types, and contexts of the emergence of lonely and isolated characters in the narrative were analyzed. The main characters of these novels are each a type of loner, the most important manifestation of which is emotional loneliness, especially in the family. Also, the impact of the structure of society and culture on this loneliness is a special emphasis in these novels, and thus social loneliness and environmental isolation are a prominent feature in the narratives and characterization. The difference between the religious beliefs of the characters and the practical and realized manifestation of religion in society and the lifestyle narrated in the novel has also caused loneliness and isolation to be more prominent for the characters and they are more aware and sensitive to it.

کلیدواژه‌ها English

Loneliness
Hortolanos et al
Rahesh
An Madaran In Dokhtaran
Atash
منابع
آلبرتی، فی.باند.(1401). سرگذشت تنهایی:تاریخچه یک احساس، ترجمه اکرم رضایی بایندر.تهران؛ بیدگل.
امیرخانی، رضا(1396). رهش. تهران؛افق.
باومن،زیگومنت.(1384). عشق سیال: درباب ناپایداری پیوندهای انسانی، ترجمه عرفان ثابتی، تهران؛ ققنوس.
پایا،علی(1387). ملاحضاتی انتقادی درباره تجربه مدرنیته ایرانی، حکمت و فلسفه، سال چهارم شماره سوم، صص63-89.
تانکیس، فرن (1394). فضا، شهر و نظریه اجتماعی. حمیدرضا پارسی و آرزو افلاطونی. تهران. انتشارات دانشگاه تهران.
جعفری، سمیرا(1389). امنیت در محلات مسکونی، فصلنامه گزارش، شماره 64 و65، صص 22-30
جهانبگلو، رامین.(1381). موج چهارم. ترجمه منصور گودرزی، تهران؛ نشر نی.
حسینی، سید حسن و زینب ایزدی(1395)، پدیدارشناسی تجربه زیسته زنان مجرد(جمعیت موردمطالعه: زنان مجرد بالای 35سال شهر تهران)، نشریه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، شماره 46، صص 41-72.
سلیمانی، بلقیس(1397). آن مادران این دختران، تهران؛ ققنوس.
سناپور،حسین.(1397). آتش. تهران؛ چشمه.
شعاع کاظمی، مهرانگیز ومهرآور مومنی جاوید(1391). آسیب‌های اجتماعی(نوپدید)، تهران، انتشارات آوای نور.
شکربیگی،عالیه(1396). جامعه‌شناسی تنهایی زنان، تهران؛ بهمن برنا.
صادقی‌زاده، سلمان(1402)، واکاوی مفهوم مدرنیته بازاندیشانه با چشم‌اندازی به مدرنیته ایرانی، نشریه پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 73، صص 137-156.
فاضلی، نعمت‌الله(1382). آیا مدرنیته در ایران به بن‌بست رسیده است؟، کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 75، صص24-26.
کلانتری عبدالحسین و همکاران(1399). احساس تنهایی در شهر: علل و پیامدها، تهران؛ مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران.
گیدنز، آنتونی(1381). جامعه‌شناسی.ترجمه منوچهر صابری، چاپ هفتم، تهران؛ نشر نی.
موستاکس، کلارک. ای.(1400). تنهایی، ترجمه طیبه طهماسبی، تهران؛ نویسه پارسی.
میجوسکوویچ،بن لازار.(1403). تنهایی در فلسفه، روانشناسی و ادبیات. ترجمه وحید گلشاهی، تهران؛ نگاه.
هورتولانوس، رلوف و همکاران.(1394)، انزوای اجتماعی در جامعه مدرن، ترجمه لیلا فلاحی سرابی و صادق پیوسته.تهران؛ انتشارات جامعه‌شناسان.
-       Bound Alberti¸ Fay(2019). A Biography Of Loneliness: The History Of An Emotion¸ Oxford University Press.
-       Fromm Reichmann ¸ Frieda. (1959) Loneliness, Psychiatry, 22:1, 1-15.
-       Giervegd¸ De Jong(1998). A review of loneliness: Concepts and definitions, determinants and consequences. Reviews in Clinical Gerontology, (8), 73-80.
-       Giervegd¸ De Jong & etal. (2006). Loneliness and social isolation. In D. Perlman, & A. Vangelisti (Eds.), The Cambridge handbook of personal relationships (pp. 485-500). Cambridge University Press.
-       Perlman, D., & Peplau, L. A. (1981). Toward a social psychology of loneliness. In S. W Duck & R. Gilmour (Eds.),  Personal relntionships in disorder. London: Academic Press. (pp. 3F56).
-       Russel¸ Dan & etal.(1984). Social And Emotional Loneliness: An Examination of Weiss´s Typology of Loneliness. Journal of Personality and Social Psychology. Pp 1313-1321.
-       Weiss.R.S(1973). Loneliness:The experience of emotional and social isolation . Cambridge. MA¸ MIT Press.
-       Zavaleta, D  & etal. (2017). Measures of Social Isolation. Social Indicators Research, 131 (1). pp. 367-391.