بررسی تحلیلی دیدگاه‌های محقّقان معاصر دربارة شعر ملک‌الشعرای بهار

سلطانی, مریم; مدنی, امیرحسین

doi:10.30465/copl.2025.51594.4266

بررسی تحلیلی دیدگاه‌های محقّقان معاصر دربارة شعر ملک‌الشعرای بهار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

مریم سلطانی ¹

امیرحسین مدنی ²

¹ دانشگاه کاشان. ایران. کاشان.

² دانشگاه کاشان، ایران، کاشان.

https://doi.org/10.30465/copl.2025.51594.4266

چکیده

در جریان شعر فارسی گاه به دیدگاه‌هایی برمی‌خوریم که در تناقص و یا در تعامل بودن آنها، دریچه‌ای جدید پیش روی پژوهشگران می‌گشاید. دیدگاه‌های مطرح‌شده دربارة اشعار بهار -که از نظر شخصیت و جایگاه ادبی دارای چندین وجه متفاوت است- یکی از این حوزه‌ها است که نیاز به تحلیل جامعی دارد. به طور کلی، گروهی از منتقدان، بهار و اشعار او را مطلقاً نفی می‌کنند و گروهی با قید شرایطی، شعر وی را در عصر خویش می‌پذیرند و گروهی دیگر نیز او را آغازگر سبکی نو در شعر فارسی می‌دانند. در این پژوهش، بر اساس این دیدگاه‌ها، محورهای اصلی شعر بهار در پنج دستة غنایی، تعلیمی، حماسی، انتقادی و روایی با ذکر زیرگروه‌های محتوایی بیان شده‌است. دیدگاه‌های منتقدان، ابتدا به دو حوزة فرمالیسم‌ها و محتوانگرها دسته‌بندی شده و سپس برای هر مورد، زیرگروه‌هایی آمده‌است. نوع رویکرد منتقدان نیز به سه دستة افراطی، اعتدالی و تفریطی تقسیم‌بندی شده‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اشعار بهار تحت شرایط شخصیتی، سیاسی، ذهنیّت ادبی و محیط اجتماعی او پدید آمده‌‌است. روش این پژوهش به شیوة تحلیلِ کمّی_کیفی و با ارائة نمودار و جدول به انجام رسیده‌است. هدف این پژوهش نیز به درک صحیح و نهایی از جایگاه شعر بهار در ادب پارسی معطوف بوده‌است.

کلیدواژه‌ها

ادبیات معاصر

شعر

ملک‌الشعرای بهار

دیدگاه‌های انتقادی معاصران

موضوعات

ادبیات

عنوان مقاله English

Analytical study of contemporary researchers' views on the poetry of Malek al-Shu'ara Bahar

نویسندگان English

Maryam Soltani ¹

Amirhossein Madani ²

¹ University of Kashan. iran. kashan.

² kashan university. iran. kashan.

چکیده English

In the course of Persian poetry, we sometimes encounter viewpoints that, in their contradictions or coexistence, open new doors for those who encounter them. The viewpoints raised about Bahar's poems - which have a different aspect in terms of characters and literary positions - are one of these areas that require a comprehensive analysis. In general, a group of critics absolutely reject Bahar and his poems, while a group accepts his poetry in their own era with certain conditions, and another group considers him the initiator of a new style in Persian poetry. In this study, based on these views, the main themes of Bahar's poetry are expressed in five categories: lyrical, didactic, epic, critical, and narrative, with mention of content subgroups. The views of the critics were first categorized into two areas: formalisms and contentisms, and then subgroups were created for each case. The type of approach of the critics was also divided into three categories: extreme, moderate, and extreme. The results of the research show that Bahar's poems emerged under the conditions of his personality, politics, literary mentality, and social environment. The method of this research was carried out by quantitative-qualitative analysis and by presenting charts and tables. The aim of this research was to achieve a correct and final understanding of the position of Bahar poetry in Persian literature.

کلیدواژه‌ها English

Contemporary literature

poetry

Malek al-Shu'ara Bahar

critical perspectives of contemporaries

· آرین‌پور، یحیی(1374). از صبا تا نیما. تهران: زوار.

· __________ (1387). از نیما تا روزگار ما. تهران: زوار.

· اخوان‌ثالث، مهدی (1369). بدعت‌ها و بدایع نیمایوشیج. تهران: توکا.

· اسلامی‌ندوشن، محمدعلی (1384). از رودکی تا بهار. تهران : نغمة زندگی.

· امین‌پور، قیصر (1383). سنّت و نوآوری در شعر معاصر. تهران: علمی و فرهنگی.

· بختیاری، احمد (1396). «بررسی ویژگی‌های سبکی ادبی و محتوایی در اشعار ملک‌الشعرای بهار». همایش ملی ملک‌الشعرای بهار. به همت سید علی کرامتی‌مقدم. انتشارت فرهنگیان شهید کامیاب.

· براهنی، رضا (1380). طلا در مس ج1. چاپ دوم. تهران: زریاب.

· بهار، محمدتقی (1350). بهار و ادب فارسی. به کوشش گلبن. تهران: علمی و فرهنگی.

· پارسی‌نژاد، ایرج (1389). بهار و نقد ادبی. تهران: سخن.

· پروین‌گنابادی، محمد (1334). «پنجمین سال درگذشت بهار». سخن. 6. (4)، 360- 349.

· حاکمی، اسماعیل (1383). «مروری بر سبک شاعری بهار». ضمیمة مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. 2. (2)، 41- 33.

· خطیبی، حسین (1384). هنر شاعری و سبک اشعار بهار. ماهنامة حافظ. (14)، 24-19.

· دستغیب، عبدالعلی (1340). سایه روشن شعر نو پارسی. تهران: فرهنگ.

· دهخدا، علی اکبر (1330). شعر بهار. تهران مصور. 3. (402)، 18-5.

· رضا، فضل الله (1395). نگاهی به شعر سنتی معاصر. تهران: اطلاعات.

· روزبه، محمدرضا (1379). شرح، تحلیل و تفسیر شعر نو فارسی. تهران: حروفیه.

· ریپکا، یان (1382). تاریخ ادبیات ایران. ترجمة ابوالقاسم سرّی. چاپ دوم. تهران: آدینه بوک.

· زرشناس، شهریار (1398). تاریخچة ادبیات معاصر ایران ج2. تهران: دیدمان.

· زرقانی، سید مهدی (1383). «بهار و تعامل معتدل با سنّت و تجدّد». مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی. 37. (3)(146)، 3-16.

· ________ (1394). چشم‌انداز شعر معاصر ایران. تهران: ثالث.

· زرین‌کوب، عبدالحسین (1336). «شعر بهار». سخن. 8. (9)، 846-840.

· _____________ (1383). از گذشتة ادبی ایران. تهران: سخن.

· _____________ (1389). با کاروان حله. تهران: علمی.

· سپانلو، محمدعلی (1392). شهر شعر بهار. چاپ دوم. تهران: علم.

· سمیعی‌گیلانی، احمد (1383). «بهار». دایرةالمعارف بزرگ اسلامی ج13. زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی. تهران: مرکز دایرة‌المعارف.

· شاملو، احمد (1357). از مهتابی به کوچه. تهران: توس.

· شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1390). با چراغ و آینه. تهران : سخن.

· ________________ (1366). صور خیال در شعر فارسی. چاپ سوم. تهران: آگه.

· ________________ (1397). تازیانه‌های سلوک. چاپ هجدهم. تهران: آگه.

· شکیبا، پروین (1370). شعر فارسی از آغاز تا امروز. تهران: هیرمند.

· شمس‌لنگرودی، محمدتقی (1370). تاریخ تحلیلی شعر نو. چاپ دهم. تهران: نشر مرکز.

· شمس، محمدرضا (1394). اندیشه‌های تعلیم و تربیتی در دیوان ملک‌الشعرای بهار و ادیب‌الممالک فراهانی (پایان‌نامة منتشرشدة کارشناسی ارشد). دانشگاه قم.

· شمیسا، سیروس (1376). سبک‌شناسی شعر. چاپ هشتم. تهران: میترا.

· صفا، ذبیح‌الله (1336). تاریخ تحول نظم و نثر فارسی. چاپ دوم. تهران: فردوس.

· عابدی، کامیار (1390). به یاد میهن: زندگی و شعر ملک‌الشعرای بهار. تهران: ثالث.

· عظیمی، میلاد (1387). من زبان وطن خویشم. تهران: سخن.

· علوی، بزرگ (1330). خزان بهار. پیام نو. 4. (11 و 12)، 13-1.

· فرشیدورد، خسرو (1373). دربارة ادبیات و نقد ادبی. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.

· محجوب، محمدجعفر (1378). خاکستر هستی. چاپ دوم. تهران: مروارید.

· موسوی‌گرمارودی، سید علی (1351). گلگشتی در بهار و ادب فارسی. نشریة نگین. (93). 54-52.

· میرانصاری، علی (1385). ارج‌نامة ملک‌الشعرای بهار. تهران: میراث مکتوب.

· ناتل‌خانلری، پرویز (1370). هفتاد سخن. تهران: توس.

· همایی، جلال‌الدین (1330). سرگذشت بهار. به اهتمام گل‌اندام. تهران: رسانش.

· یوسفی، غلامحسین (1400). چشمة روشن. چاپ شانزدهم. تهران: علمی.

· یوشیج، نیما (1368). دربارة هنر شعر و شاعری. به اهتمام سیروس طاهباز. تهران: نگاه.

· Lee, J. (2001), A Grounded Theory: Integration and Internalization in ERP Adoption and Use, Unpublished Doctoral Dissertation, University of Nebreska, In Proquest UMI Database.

· Strauss, Anselm L., & Corbin, Juliet (1990), Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques, Sage.

· Strauss, Anselm L., & Corbin, Juliet (1998), Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, 2nd Ed., Sage.