بلاغت نقیضه در حافظ ناشنیده پند بر اساس نظریه‌ی لیندا هاچن: تخریب قدرت، وارونه‌سازی تاریخ و بی‌جایگاهی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه زابل

چکیده
رمان حافظ ناشنیده پند نوشتة پزشکزاد، متنی چندلایه است که با استفاده از تکنیک‌های نقیضه‌پردازی، ساختارهای تثبیت‌شدة تاریخ، قدرت و روایت را به چالش می‌کشد. این پژوهش با تکیه بر نظریة نقیضة لیندا هاچن، تلاش دارد تا سه مؤلفة اصلی نقیضه‌پردازی در این رمان را بررسی کند: تخریب نمایش‌های قدرت، وارونه‌سازی تاریخ و بی‌جایگاهی عناصر روایی. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که پزشکزاد با بهره‌گیری از زبان کنایی، کاریکاتور سازی شخصیت‌ها و ایجاد تضادهای معنایی، تاریخ را از روایت خطی و قطعی خود خارج و آن را به عرصه‌ای از تناقض‌های بازنویسی‌شده تبدیل کرده‌است. علاوه بر این، نمایش قدرت در این رمان هم بر مبنای اعمال واقعی و هم از طریق تظاهر و نمایش‌های نمادین شکل می‌گیرد که این خود منجر به فروپاشی مشروعیت حاکمان می‌شود. همچنین، بی‌تناسب‌سازی عناصر روایی، مانند حضور شخصیت‌های نامتجانس در یک مجلس یا تغییر کارکرد مکان‌های اجتماعی، موجب شکستن انسجام روایی و برجسته شدن نقیضه در متن می‌شود. روش تحقیق با رویکرد تحلیل کیفی رمان بر مبنای نظریة نقیضة هاچن شکل گرفته و یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که پزشکزاد، با طنز پیچیدة خود، تاریخ و قدرت را از جایگاه مطلقشان خارج کرده است و آن‌ها را در معرض خوانشی انتقادی قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The Rhetoric of Parody in Hafez Nashenideh Pand Based on Linda Hutcheon’s Theory: The Subversion of Power, the Reversal of History, and Displacement

نویسنده English

Faezeh Arab Yousefabadi
University of Zabol
چکیده English

Pezeksezzad’s novel Hafez Nashnidepand is a multilayered text that challenges the established structures of history, power, and narrative through the use of paradoxical techniques. This study, based on Linda Hutchen’s theory of paradox, attempts to examine the three main components of paradoxicality in this novel: the destruction of power displays, the inversion of history, and the displacement of narrative elements. The results of the study show that Pezeksezzad, by using ironic language, caricatures of characters, and creating semantic contradictions, has removed history from its linear and definitive narrative and transformed it into an arena of rewritten contradictions. Furthermore, the display of power in this novel is formed both on the basis of real actions and through symbolic displays and performances, which in turn leads to the collapse of the legitimacy of the rulers. Also, disproportionalization of narrative elements, such as the presence of disparate characters in a parliament or changing the function of social places, breaks the narrative coherence and highlights the contradiction in the text. The research method is based on the qualitative analysis of the novel based on Hutchen's theory of contradiction, and the research findings indicate that Pezekzzad, with his complex humor, has removed history and power from their absolute position and exposes them to a critical reading

کلیدواژه‌ها English

Historical Rewriting
Humor Literature
Linda Hutcheon
Parody
Pezeshkzad
ابن سنان خفاجی، عبدالعزیز. (۱۴۱۰ ق). سر الفصاحة. بیروت: دار الغرب الاسلامی.
پاکباز، رویین. (1385). دایرةالمعارف هنر، چاپ پنجم، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
پزشکزاد، ایرج. (۱۳۹۹). حافظ ناشنیده پند: برگی چند از دفتر خاطرات محمد گلندام. تهران: نشر قطره.
تفتازانی، سعدالدین. (۲۰۰۰ م). المطول. بیروت: دار صادر.
جرجانی، عبدالقاهر. (۱۹۸۰ م). دلائل الاعجاز. قاهره: مکتبة الخانجی.
خواندمیر، غیاث‌الدین. (۱۳۸۰). حبیب السیر فی اخبار افراد البشر. تصحیح جلال‌الدین همایی. چاپ چهارم. تهران: خیام.
دولتشاه سمرقندی. (۱۳۸۲). تذکرة الشعرا. تصحیح ادوارد براون و محمد عباسی. تهران: انتشارات اساطیر.
رجبی، وحید؛ ناظری، افسانه؛ نقاش‌زاده، مسعود. (۱۴۰۲). «واکاوی نحوه‌های تلمیح و پارودی در روابط متون نقاشی و فیلم‌های پدرو آلمودوار بر اساس آرای ژرار ژنت و لیندا هاچن». نشریه هنرهای زیبا - هنرهای نمایشی و موسیقی، دوره ۲۸، شماره ۳، صص ۴۶۵۶.
رشیدی، فریبا؛ صادقی شهپر، رضا. (۱۳۹۹). «شیوه‌های نامگذاری عنوان‌ها و شخصیت‌های داستانی در داستان‌های معاصر (مطالعه موردی داستان‌های ایرج پزشکزاد، ابوالقاسم پاینده، خسرو شاهانی، فریدون تنکابنی)». سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، شماره ۵۳، صص ۱۸۱۲۰۴.
سکاکی، یوسف بن ابراهیم. (۲۰۰۰ م). مفتاح العلوم. بیروت: دار الکتب العلمیة.
صحتی گرگان، افسانه؛ احمد سلطانی، منیره. (۱۴۰۱). «روایت رئالیسم در داستان‌های پزشکزاد». مطالعات نقد ادبی، شماره ۵۳، صص ۲۰۵۲۲۶.
صحتی گرگان، افسانه؛ احمد سلطانی، منیره؛ شیبانی اقدم، اشرف. (۱۴۰۱). «بررسی داستان دایی جان ناپلئون از ایرج پزشکزاد و داستان آزیتا از حسینقلی مستعان براساس روایت داستانی شلومیت ریمون کنان». سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، دوره ۱۵، شماره ۷۴، صص ۶۵۸۰.
طاهره، نعمت‌الهی. (۱۳۹۰). تحلیل و بررسی طنز در آثار ایرج پزشکزاد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: تحلی اطهر. یاسوج: دانشگاه یاسوج.
Burke, K. (1969). A Rhetoric of Motives. Berkeley: University of California Press.
Cicero. (2001). On the Orator (J. M. May & J. Wisse, Trans). Oxford, UK: Oxford University Press.
Hutcheon, L. (1980). Narcissistic Narrative: The Metafictional Paradox. Waterloo: Wilfrid Laurier University Press.
Hutcheon, L. (1985). A Theory of Parody: The Teachings of Twentieth-Century Art Forms. New York: Methuen.
Hutcheon, L. (1988). A Poetics of Postmodernism: History, Theory, Fiction. London: Routledge.
Hutcheon, L. (1989). The Politics of Postmodernism. London: Routledge.
Hutcheon, L. (1994). Irony’s Edge: The Theory and Politics of Irony. London: Routledge.
Perelman, C. & Olbrechts-Tyteca, L. (1969). The New Rhetoric: A Treatise on Argumentation. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Quintilian. (2006). Institutio Oratoria (D. A. Russell, Trans). Cambridge, MA: Harvard University Press.