رؤیای آشنا؛ خوانش پدیدارشناسانۀ غزلی از قیصر امین‌پور

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگ‌شناسی، جامعه المصطفی العالمیه.

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک

چکیده
انسان در زندگی روزمره‌اش با رویکرد طبیعی با ابژه‌های پیرامون خود روبه‌رو می‌شود؛ ولی هوسول برای رسیدن به دیدگاهی فلسفی، کوشید که توجه را از پدیده به پدیدار معطوف کند و از این رو، به چرخش از رویکرد طبیعی به رویکرد پدیدارشناسانه دعوت کرد. راهبرد او برای چنین تغییری، این است که فاعل شناسا با تعلیق پیش‌فرض‌ها و پیش‌داوری‌ها، تنها بر اموری از ابژه که برای او پدیدار می‌شوند متمرکز شود و به توصیف پدیدارها از منظر سوبژکتیو بپردازد. شاعر نیز در واقع فاعل شناسایی است که با تعلیق دیدگاه معمول و روزمره به ابژه‌های جهان زیسته‌اش به توصیف آنها از منظر سوبژکتیو می‌پردازد و شعر در واقع همین توصیف و تبیین جهان زیستۀ شاعر از افق نگاه اوست. در این پژوهش، غزل «رؤیای آشنا»ی قیصر امین‌پور به شیوۀ تحلیلی ـ توصیفی و بر اساس مؤلفه‌های پدیدارشناسی هوسرل بازخوانی شد و به این نتیجه رسیدیم که قیصر در این غزل خود با استفاده از مهم‌ترین مؤلفه‌های پدیدارشناسی هوسرل از قبیل «حیث التفاتی»، «اپوخه»، «اگو» یا «منِ پدیدارشناختی»، «نوئسیس» و «نوئما» به توصیف پدیده‌شناسانه از «تو» (محبوب و معشوق) پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

"Familiar Dream"; Phenomenological reading of Qeisar Aminpour's poetry

نویسندگان English

Sayed Mahdi Ghafelebashi 1
Mohsen Zolfaghari, 2
1 Department of Persian Language and Literature, Language, Literature and Cultural Studies Higher Education Complex, Al-Mustafa International University.
2 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Arak University
چکیده English

When facing the world around him in his daily life, man first encounters the objects around him with a natural approach; But Husserl, in order to reach a philosophical point of view, tried to turn the attention from the Phenomenon to the Phenomena, and therefore, he invited to turn from the natural approach to the phenomenological approach. His strategy for this change of perspective is that the subject of knowledge, by suspending his presuppositions, focuses only on the matters of the object that appear to him and describes the phenomena from a subjective point of view. The poet is actually a perceiver who, by suspending the usual and everyday view of the objects of her lived world, describes them from a subjective point of view, and the poem is actually the same description of the poet's lived world from her perspective. In this research, the sonnet "Familiar Dream" by Qeisar Aminpour was reread in an analytical-descriptive way and based on the components of Husserl's phenomenology. And we came to the conclusion that in this sonnet, Qeisar by using the most important components of Husserl's phenomenology, such as "Intentionality", "Epoche", "Ego" or "phenomenological self", "Noesis" and "Noema", described "You" phenomenologically.

کلیدواژه‌ها English

"Qeisar Aminpour"
"Familiar Dream"
"Phenomenological criticism"
"Phenomenology"
"Edmund Husserl"
اسمیت، دیوید وودراف. (۱۳۹۴). هوسرل. ترجمه سید محمدتقی شاکری. تهران: انشارات حکمت.
امیری‌فر، عاطفه، قاسم‌زاده، سیدعلی، و بابک معین، مرتضی. (1399). «تحلیل کیفیت معنابخشی به پدیدارها در زبان گفتمان عرفان بر مبنای آرای لاندوفسکی». جستارهای زبانی. دورۀ 11. شمارۀ 4 (پیاپی 58). ص767ـ795.
امین پور، قیصر (1401). دستور زبان عشق. تهران: مروارید.
ایگلتون، تری (۱۳۹۹). پیش‌درآمدی بر نظریه ادبی. ترجمه عباس مخبر. تهران: نشر مرکز.
بابک معین، مرتضی (1390). «بررسی تطبیقی اندیشه‌های بنیادین پدیدارشناسی با رویکرد هوسرلی با مضامینی چند در شعر سپهری». مطالعات تطبیقی هنر. شماره 1. ص17ـ28
بودلایی، حسن (۱۳۹۸). روش تحقیق پدیدارشناسی. تهران: اندیشه احسان.
پازوکی، بهمن (۱۳۹۹). درآمدی بر پدیدارشناسی هوسرل. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
تسلیمی، علی (1398). نقد ادبی: نظریه‌های ادبی و کاربرد آنها در ادبیات فارسی. چاپ دوم. تهران. نشر اختران.
تفتازانی، سعدالدین مسعود بن عمر (1424ق). المطول؛ شرح تلخیص مفتاح العلوم. قم: مؤسسۀ انتشارات امام المنتظر.
جمادی، سیاوش. (۱۴۰۰). زمینه و زمانۀ پدیدارشناسی: جستاری در زندگی و اندیشه‌های هوسرل و هایدگر. تهران: ققنوس.
حسن‌پور، علیرضا. (۱۴۰۰). آگاهی از زمان در پدیدارشناسی هوسرل. تهران: نشر علم.
دارتیگ، آندره. (۱۳۹۵)، پدیدارشناسی چیست. ترجمۀ محمود نوالی. تهران: سمت.
دهقانی، حسام. (1388). «پدیدارشناسی هرمنوتیکی شعر؛ بازخوانش شعر ”دیوار“ اثر احمد شاملو». فصلنامۀ زبان و ادب فارسی. شمارۀ 42. صص133ـ164.
راسل، متیسون. (۱۳۹۹). هوسرل. ترجمۀ مجید مرادی سه‌دهی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
رستگار، پرویز، قاسم‌پور، محسن، و صابری، محمدعلی. (1397). «تبارنامۀ روایت "ما رأیت شیئاً الا ورأیت الله فیه" و برداشت‌های عرفا از آن». مطالعات عرفانی. شمارۀ 27. ص87ـ112.
رشیدیان، عبدالکریم (۱۳۹۹). هوسرل در متن آثارش. تهران: نشر نی.
زهاوی، دان. (1400). پدیدارشناسی هوسرل. ترجمۀ مهدی صاحبکار و ایمان واقفی. ویراستۀ علی نجات‌غلامی. تهران: روزبهان.
ساکالوفسکی، رابرت (۱۳۹۸). درآمدی بر پدیدارشناسی. ترجمۀ محمدرضا قربانی. تهران: گام نو.
سام‌خانیانی، علی‌اکبر (1392). «رویکرد پدیدارشناختی در شعر سهراب سپهری». پژوهش‌نامۀ ادب غنایی. سال یازدهم. شمارۀ 20. ص142ـ121.
سام‌خانیانی، علی‌اکبر (1401). «تبیین نگرۀ پدیدارشناسی هوسرلی در بوطیقای اسپاسمنتالیسم و اشعار یدالله رؤیایی». پژوهش‌نامۀ مکتب‌های ادبی. دورۀ ششم. شمارۀ 19. ص128ـ155.
شمیسا، سیروس (1381). بیان. تهران: انتشارات فردوس.
صفوی، کورش (۱۳۹۸). آشنایی با نظریه‌های نقد ادبی. تهران: نشر علمی.
فسایی، جعفر و درّی، نجمه (1400). «بت‌تراش نادرپور و سلب عاملیت از سوژه (تحلیل بت‌تراش نادرپور از نظرگاه فلسفْ وجودی)». شعرپژوهی. سال سیزدهم. شمارۀ 4. پیاپی 50. ص221ـ238.
کاپلستون، فردریک چارلز (۱۳۹۹). ‌تاریخ فلسفه، جلد هفتم: از فیشته تا نیچه. ترجمۀ داریوش آشوری. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کاوفر، اشتفان و چمرو، آنتونی (۱۳۹۹). پدیدارشناسی. ترجمۀ یحیی امینی. تهران: پگاه روزگار نو.
کریمی قره‌بابا، سعید (1397). «تحلیل پدیدارشناسانه نوعی تصویر در شعر سهراب سپهری». پژوهش‌های فلسفی. سال دوازدهم. شمارۀ 25. ص 189ـ207.
کزازی، میرجلال‌الدین (1381). زیبایی شناسی سخن پارسی 1؛ بیان. تهران: چاپ مرکز.
کنعانی، ابراهیم (1393). «شعر قیصر امین پور از منظر پدیدارشناختی». پژوهش‌های نقد ادبی و سبک‌شناسی. شمارۀ 2 (پی‌درپی 18). ص143ـ162.
لویناس، امانوئل (۱۴۰۰). نظریۀ شهود در پدیدارشناسی هوسرل. ترجمۀ فرزاد جابرالانصار. تهران: نشر نی.
لیوتار، ژان فرانسوا (۱۳۹۹). پدیده‌شناسی. ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.
مکاریک، ایرنا ریما (۱۳۸۸). دانش‌نامة نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
مکارم شیرازى، ناصر، با تهیه و تنظیم جمعى از فضلا (1386). پیام قرآن‌. تهران: دار الکتب الاسلامیه‌.
نادرپور، نادر (1392). مجموعه اشعار. تهران: نگاه.
ولاردمایول، ویکتور. (1398). هوسرل. ترجمۀ سینا رؤیایی. تهران: مؤسسۀ انتشارات نگاه