ثبت تاریخ سرایش شعر توسط شاعر و نقش آن در تاویل و تفسیر شعر (بررسی در اشعار معاصر فارسی)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

10.30465/copl.2025.50083.4201
چکیده
عوامل متعددی بر تأویل و تفسیر یک شعر موثر است. هر اثر ادبی، می‌تواند امکانات معنایی خاصی در دل خود داشته باشد که به تأویل بهتر آن اثر کمک کند. ذکر زمان سرایش یک شعر که توسط شاعر ارائه می‌شود از امکانات پیرامتنی است که به تفسیر شعر کمک می‌کند. در این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است؛ ابتدا به مسئله‌ی تفسیر شعر توسط خود شاعر و ذکر زمان سروده شدن به عنوان عاملی برای این نوع تفسیر خودنوشت پرداخته شده و ضمن بررسی اشعار برخی از شاعران مطرح معاصر ایران، نحوه‌ی تاثیرگذاری ذکر زمان توسط شاعر بر تفسیر شعر به پنج دسته، تقسیم شده است: ذکر زمان در خدمت نقد جامعه‌شناختی اثر، ذکر زمان در خدمت نقد روان‌شناسانه‌ی اثر، ذکر زمان در خدمت شناخت تکامل شعری شاعر به کمک نقد تکوینی، ذکر زمان در خدمت گفتمان عصر سرودن شعر، ذکر زمان در خدمت نقد تصاویر و استعارات فصلی در شعر. در بررسی این دسته‌بندی‌ها؛ شواهدی از اشعار شاعران معاصر برای هر یک از پنج دسته، بیان شده و سپس به تحلیل آن‌ها پرداخته شده است. ذکر تاریخ سرایش در هر یک از این پنج دسته؛ زمینه‌های اجتماعی، روان‌شناختی، سیاسی و زیبایی شناختی شعر را نمایان کرده و بررسی، تحلیل وتأویل شعر را به جهت نقد دقیق‌تر آن، تسهیل می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Recording the Date of Poem Composition by the Poet and Its Role in Interpretation and Analysis of Poetry (A Study of Contemporary Persian Poetry)

نویسندگان English

Seyyed Hamed Naghdi Beyki 1
Majid Mansoori 2
1 Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Human Sciences, Bu Ali Sina University, Hamadan, Iran
2 Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
چکیده English

Multiple factors influence the interpretation of a poem. Each literary work can contain specific semantic possibilities that aid in its better interpretation. The mention of the time a poem was written, as provided by the poet, is one of the paratextual elements that contributes to the interpretation of the poem. In this research, conducted using a descriptive-analytical method, the issue of the poet's own interpretation of their poem and the mention of the time of composition as a factor for this self-interpretation is first addressed. By examining the works of some prominent contemporary Iranian poets, the impact of the poet's mention of time on the interpretation of poetry is categorized into five groups: 1. Mention of time in service of sociological critique of the work. 2. Mention of time in service of psychological critique of the work. 3. Mention of time in service of understanding the poet’s poetic evolution through developmental critique. 4. Mention of time in service of the discourse of the era in which the poem was written. 5. Mention of time in service of critiquing seasonal images and metaphors in poetry. In examining these categories, evidence from contemporary poets' works is presented for each of the five groups, followed by an analysis of them. The mention of the date of composition in each of these five categories reveals the social, psychological, political, and aesthetic contexts of the poem, facilitating a more precise critique through examination, analysis, and interpretation.

کلیدواژه‌ها English

Interpreting Poetry
Self-Narrative Interpretation
Date of Composition
Literary Criticism
Contemporary Poetry
آبراهامیان، یرواند (1401). ایران بین دو انقلاب، ترجمه­ی احمد گل­محمدی و محمدابراهیم فتاحی، چاپ سی و یکم، تهران: نی.
ابوت، اچ. پورتر (۱۳۹۷). سواد روایت، ترجمة رویا پورآذر و نیما م. اشرفی، چاپ دوازدهم، تهران: اطراف.
اخوان ثالث، مهدی (1395). متن کامل ده کتاب شعر، جلد اول، چاپ اول، تهران: زمستان.
پوک، گرانت و نیوئل، داینا (1392). مبانی تاریخ هنر، ترجمه­ی مجید پروانه­پور، چاپ اول، تهران: ققنوس.
جواهریان، محمد سامان (1402)، « مسئلة تاریخ سرایش اشعار نیما». تاریخ ادبیات، سال 16، شماره پیاپی 87، صص 191-211.
خیراله، فریبا (1394). عرفان شرقی در اندیشه سهراب سپهری، چاپ اول، تهران: حکمت و عرفان.
رنجبر، محمود و همکاران (1391)، «بررسی ساختاری عنصر زمان بر اساس نظریه ژرارد ژنت در نمونه‌ای از داستان کوتاه دفاع مقدس». ادبیات پایداری، سال 3، شماره 6، صص 105-131.
سپهری، سهراب (1399). هشت کتاب، چاپ چهارم، تهران: گل آذین.
سجودی، فرزان. (1394). ساخت­گرایی، پساساخت­گرایی و مطالعات ادبی، گروه مترجمان به کوشش فرزان سجودی، چاپ سوم، تهران: سوره مهر.
سمیعی، محمد (1401). نبرد قدرت در ایران: چرا و چگونه روحانیت برنده شد؟، چاپ هشتم، تهران: نی.
سیدحسینی، رضا (1398). مکتب­های ادبی، جلد اول، چاپ بیست و یکم، تهران: نگاه.
شاملو، احمد (1398). مجموعه‌اثار، چاپ هفدهم، تهران: نگاه.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1398). آیینه­ای برای صداها، چاپ دهم، تهران: سخن.
______________ (1395). ادوار شعر فارسی، چاپ نهم، تهران: سخن.
شمیسا، سیروس (1398). مکتب­های ادبی، چاپ دوازدهم، تهران: قطره.
_________ (1388). نقد ادبی، چاپ سوم، تهران: میترا.
_________ (1393). نگاهی به سپهری، چاپ دوازدهم، تهران: صدای معاصر.
صدری نیا، باقر (1403)، «بررسی میزان اعتبار تاریخ سرایش در نقد وتحلیل شعر معاصر». مطالعات میان‌رشته‌ای زبان و ادبیات فارسی، دوره 1، شماره 2، صص 1-9.
ضیمران، محمد (1393). مبانی فلسفی نقد و نظر در هنر، چاپ اول، تهران: نقش جهان.
عباسی، حبیب الله (1378). سفرنامه باران (تحلیل و گزیده‌اشعار دکتر شفیعی کدکنی)، چاپ اول، تهران: روزگار.
عندلیب، نجمه­السادات و حسام­پور، سعید (1397)، «بررسی جلوه­های عنصر زمان در حکایات فرعی مرزبان­نامه». متن­پژوهی ادبی، سال 22، شماره 76، صص 215-239.
غلامحسین­زاده، غلامحسین؛ طاهری، قدرت الله و رجبی، زهرا (1386)، «بررسی عنصر زمان در روایت با تأکید بر حکایت اعرابی درویش در مثنوی». پژوهش­های ادبی، سال 4، شماره 16، صص 199-217.
فتوحی، محمود (1398). بلاغت تصویر، چاپ ششم، تهران: سخن.
فرخزاد، فروغ (1399). دیوان اشعار، به کوشش بهروز جلالی پندری، چاپ نوزدهم، تهران: مروارید.
فرخی یزدی، محمد (1380). مجموعه­ی اشعار، تدوین: مهدی اخوت، م.ع سپانلو، تهران: نگاه.
کهنموئی­پور، ژاله (1389). نقد جامعه­شناختی و لوسی­ین گلدمن. چاپ اول، تهران: علمی و فرهنگی.
میرصادقی، جمال و میرصادقی، میمنت (1395). واژه­نامه هنر داستان­نویسی، چاپ سوم، تهران: مهناز.
ناظمیان، رضا (1389)، «زمان در شعر فروغ فرخزاد و نازک الملائکه بررسی تطبیقی دو شعر بعد از تو و افعوان». ادبیات تطبیقی، دوره­ی جدید، سال 1، شماره 2، صص 207-220.
نامور مطق، بهمن و اسداللهی تجرق، الله­شکر (1391). نقد تکوینی در هنر و ادبیات، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی.
نجفی، ابوالحسن (1395). وزن شعر فارسی (درس­نامه)، چاپ اول، تهران: نیلوفر.
هایدگر، مارتین (1398). مفهوم زمان و چند اثر دیگر، چاپ هفتم، تهران: مرکز.
یاحقی، محمدجعفر (1385). جویبار لحظه­ها، ادبیات معاصر فارسی نظم و نثر، چاپ چهاردهم، تهران: جامی.
یوشیج، نیما (1399). مجموعه­ی کامل اشعار، گردآوری و تدوین: سیروس طاهباز، چاپ هفدهم، تهران: نگاه.