نقد تاریخی رمان ملکان عذاب

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان ، تبریز، ایران.

2 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان،تبریز، ایران.

3 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

10.30465/copl.2025.51378.4252
چکیده
تاریخ‌گرایی نوین یکی از رویکردهای نقد ادبی است. در این روش، مرز میان تاریخ و ادبیات برداشته می‌شود تا بر اساس آن ارتباط میان متن و زمینة تاریخی آن بررسی گردد. با توجه به تأثیرات اجتماعی و تاریخی دوران‌‌های مختلف بر ادبیات، این پژوهش با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی از منظر نقد تاریخی، به بررسی چگونگی بازنمایی تاریخ و مسائل اجتماعی آن در رمان ملکان عذاب می‌پردازد.مسئلة در قرائت و محمل های معنایی ممکن در این رمان است؛ پرسش های اصلی این که مصادیق واقعی و حقیقی شخصیت ها، مکان، زمان و حوادث وکنش های داستان به موضوعات واقعی وتاریخی اشاره و یا ارجاع دارد؟ به احتمال زیاد، نویسنده در این رمان، اتفاقات و شخصیت‌های تاریخی و تخیلی را در کنار هم قرار می‌دهد و به تحلیل و تبیین بافتارهای تاریخی مرتبط با فرقة بابیه و بهاییت می‌پردازد و در واقع بخش هایی از باورها واقدامات صاحبان این دو فرقه در صورت این داستان بازتاب یافته است. همچنین، شخصیت‌های رمان به‌منزلة نمادهایی از شخصیت‌های تاریخی و وقایع مهم در تاریخ ایران معرفی می‌شوند. این پژوهش در قرائتی نو و فرضی، در پی آن است که مدلول های تاریخی و واقعی از شخصیت‌ها، مکان، زمان و عمل‌های خاص و آیینی اشخاص داستانی را ولو به صورت فرض بیابد و نشان ‌دهد که چگونه رمان ملکان عذاب نه‌تنها به بازنمایی تاریخ پرداخته، بلکه به تحلیل عمیق‌تری از باورها، عقاید و تناقضات موجود در فرقه‌های بابی و بهایی نیز می‌پردازد. نتیجه‌ای که می توان از این پژوهش به دست آورد، این است که با توجه به مضامین و خصوصا باورها و اقدامات صوفیانة موجود در اثر، می توان آرا توصیف هنری فرقة باب و شخصیت های مرتبط با آن فرقه را فرض کرد. در واقع دریافتن مفاهیم موجود فرقه‌ای محور با استناد به قراین مختلف فرض می گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Historical criticism of Malekan Azab's novel

نویسندگان English

yadollah nasrallahi 1
maryam rezaeefard 2
Vida Dastmalchi 3
1 Shahid Madani University of Azerbaijan
2 Shahid Madani University of Azarbaijan ,Tabriz,Iran.
3 Shahid Madani University of Azerbaijan, Tabriz, Iran.
چکیده English

Modern historicism is one of the approaches of literary criticism. In this method, the boundary between history and literature is removed so that the relationship between the text and its historical context can be examined based on that. Considering the social and historical influences of different eras on literature, this research examines how history and its social issues are represented in the novel of Malekan Azam by using the descriptive-analytical method from the perspective of historical criticism. This is a novel; the main questions are whether the real and true examples of the characters, place, time and events and actions of the story point or refer to real and historical issues? Most likely, the author in this novel refers to historical and fictional events and characters. It puts together and analyzes and explains the historical contexts related to the Babiyya and Baha'i sects, and in fact, parts of the beliefs and actions of the owners of these two sects are reflected in this story. Also, the characters of the novel are introduced as symbols of historical figures and important events in the history of Iran. This research, in a new and hypothetical reading, seeks to find the historical and real meanings of the characters, place, time, and special and ritual actions of the fictional characters, even if it is assumed, to show how the novel Malekan Azab not only represents history, Rather, it also deals with a deeper analysis of the beliefs, ideas and contradictions in the Babi and Bahai sects. One conclusion that can be obtained from this research is that according to the themes and especially the Sufi beliefs and actions in the work, it is possible to describe artistic views. He assumed the sect of Bab and the personalities related to that sect. In fact, it is assumed to understand the existing sectarian concepts based on various evidences.

کلیدواژه‌ها English

: historical criticism
Malekan Azab
Abu Tarab Khosravi
Babiya
Sofia
آرین پور، یحیی، (1372)، از صبا تا نیما، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران: انتشارات زوار.
افراسیابی، بهرام، (1374)، تاریخ جامع بهاییت، چاپ پنجم، تهران: انتشارات سخن.
ایگلتون، تری، (1383)، مارکسیسم و نقد ادبی، ترجمه: معصوم بیگی، اکبر، چاپ اول، تهران: نشر دیگر.
بختیاری، منوچهر، (1395)، کارنامه و تأثیر دگراندیشی ازلی در ایران؛ جدال حافظه با فراموشی، چاپ اول، آلمان: انتشارات فروغ.
پارسا نسب، محمد، (1390)، نظریه و نقد رمان تاریخی فارسی (1332 1248)، چاپ دوم، تهران: نشر چشمه.
پاینده، حسین، (1397)، نظریه و نقد ادبی: درس‌نامه‌ای میان‌رشته‌ای، جلد اول، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
جعفریان، رسول، (1391)، مهدیان دروغین به‌ضمیمه سه رساله در شرح حدیث دولتنا فی آخرالزمان، رساله مبشره شاهیه، رساله المهدی، تهران: انتشارات علم.
چراغی، علی و رضایی جمکرانی، احمد، (1400)، کلام محوری و تعویق معنا، عنصر غالب ابوتراب خسروی، ادبیات پارسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دو فصل‌نامه علمی، سال 12، شماره 1، بهار و تابستان 1401، صص 87-111.
چهاردهی، نورالدین، (1362)، باب کیست و سخن او چیست، چاپ اول، تهران: انتشارات فتحی.
خسروی، ابوتراب، (1400)، ملکان عذاب، چاپ دوم، تهران: نیماژ.
رهنمایی، حسین، (1398)، آشنایی کوتاه با بهائیت؛ تاریخچه‌ی پیدایش بهائیت، چاپ اول، تهران: نشر گوی.
رائین، اسماعیل، (1357)، انشعاب در بهائیت پس از مرگ شوقی ربانی، ناشر موسسه تحقیقی رائین.
زرین کوب، عبدالحسین، (1361). نقدادبی، ج 1، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.
زعیم الدوله تبریزی، محمدمهدی، (1346)، ترجمه باب الابواب یا تاریخ باب و بهاء، ترجمه: فرید گلپایگانی، حسن، انتشارات موسسه مطبوعاتی فرهانی، چاپ سوم، چاپ تابان.
زعیم الدوله تبریزی، محمدمهدی، (1402)، از شیراز تا حیفا (تصحیح کتاب مفتاح باب الابواب در سرگذشت باب و بهاء)، ترجمه: فرید گلپایگانی، حسن. تهران، انتشارات هلال.
ژان میشل، آدام. فرانسوا، رواز، (1389)، تحلیل انواع داستان (رمان، درام، فیلم نامه)، ترجمه: حسین زاده، آذین. شهپرراد، کتایون، چاپ سوم، تهران: نشرقطره.
ژنت، ژرار، (1400)، گفتمان حکایت: جستاری در تبیین روش، ترجمه: حسین زاده، آذین. شهپرراد، کتایون، چاپ اول، تهران: انتشارات نیلوفر.
شهبازی، عبدالله، (1382)، جستارهایی از تاریخ بهائیگری در ایران، نشریه تاریخ معاصر، شماره 27، صص 7_60.
غلام، محمد، (1381)، رمان تاریخی: سیر و نقد و تحلیل رمان های تاریخی فارسی 1284-1332، چاپ اول، تهران: نشر چشمه.
فضائی، یوسف، (1353)، تحقیق در تاریخ و فلسفه: بابیگری، بهایی‌گری و کسروی گرایی، تهران: انتشارات فرخی.
فیضی، محمدعلی، (1352، 132 بدیع)، حضرت نقطه اولی، آلمان غربی: موسسه ملی مطبوعات امری.
کاشانی، جانی، (1328)، نقطه الکاف (در تاریخ ظهور باب و هشت سال اول از تاریخ بابیه)، لیدن هلند: چاپخانه بریل.
کرمانی، عبدالحسین. روحی، احمد. (2002) هشت‌بهشت، bayani digital publicationsT، نسخه شماره 001، 2002.
کریمی، مهدی، (1387)، بهاییت از ادعا تا واقعیت، چاپ اول، قم: انتشارات رادنگار.
محمد حسینی، نصرت‌الله، (1995)، حضرت باب؛ شرح حیات و آثار مبارک و احوال اصحاب عهد اعلی، کانادا: موسسه معارف بهایی.
مصباحی پور ایرانیان، جمشید، (1358)، واقعیت اجتماعی و جهان داستان، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.