بررسی نقش نماد درخوانش‌های دوگانه یا چندگانه از متون رئالیستی متعدد از متن (مطالعه موردی: جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور

10.30465/copl.2025.49611.4185
چکیده
متن می‌تواند در زمان انتقالِ پیام، با خوانش‌های متعددی همراه شود، در این میان متون چندلایه قابلیّتِ بیشتری برای این امر دارند؛ این پژوهش بر آن است که منتقل ‌کننده پیام می‌تواند با استفاده از تمهیدات زبانی، با چند سطح از دریافت ‌کنندگان ارتباط برقرار ‌کند، یکی از این شیوه‌ها، استفاده از نماد در بافتِ واقع‌گرایانه متن است که از آن به رئالیسم سمبولیک یاد می‌شود. برای بررسی این مسأله دو رمان جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان که قابلیّت بررسی به عنوان نمونه پژوهش را دارند، انتخاب شد. پژوهش حاضر که با روش تحلیلی نگارش ‌یافته‌است به این نتیجه ‌رسید که چگونگیِ انتقالِ پیام در شکل‌گیری خوانش‌های دوگانه و چندگانه از متن مؤثر است، همچنین نشان ‌داد سیمین‌ دانشور با استفاده از رئالیسم‌ سمبولیک توانسته‌است در جزیره‌ سرگردانی و ساربان‌ سرگردان پیام‌هایی متفاوت را متناسب با مخاطب عامّ (خوانندگانی که ممکن‌است با رمزگان اجتماعی و سیاسی نویسنده آشنا نباشند) و مخاطب خاصّ (خواننده آگاه به رمزگان‌های سیاسی و اجتماعی نویسنده) ارسال ‌نماید، این ویژگی در بخش‌های واژگان، ترکیبات، توصیفات و شخصیّت‌‌پردازی قابل توجه است و این استفاده در موضوعات اجتماعی و سیاسی بیشترین بسامد را دارد، دانشور برای نمود این واقعیّت‌ها به صورت همزمان از دو روش بهره برده است: 1) روش مستقیم که در روساخت زبانی نمود می‌یابد 2) روش غیرمستقیم که در قالب نماد و دلالت‌های ضمنی بروز می‌کند، او برای دریافتِ پیام، متناسب با نوعِ مخاطب کدها و نشانه‌های درون‌متنی در ارتباط با واقعیّت‌هایِ بیرونی قرار داده و توانسته است بدون تداخل در درکِ معنا، دو یا چند معنایِ واقع‌گرایانه را به صورت همزمان به خوانندگان خود ـ با سطح آگاهی متفاوت ـ منتقل نماید. استفاده از این شیوه ضمن برآوردن اهداف مورد نظر، لذت از متن را افزایش داده و همچنین فضای بسته و محدود حاکم بر متن و در متن را منعکس ساخته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Investigating the effect of how the message is conveyed in the formation of multiple readings of the text (Case study: Wandering Island and Wandering Sarban)

نویسنده English

tahereh koochekian
Faculty member of Payame Noor University of Kermanshah
چکیده English

This research is based on the fact that a message transmitter can communicate with several levels of receivers by using language devices, one of the methods is the use of symbols in the realistic context of the text, which is referred to as symbolic realism. In order to achieve this goal, two fictional works by Simin Daneshvar, "Wandering Island" and " Wandering Sarban ", which can be analyzed as research samples, were selected. In this research, the method of text analysis was used. The findings of the research are as follows: the most frequent parts of the text from the point of view of the connection between symbols and reality in the formation of the secondary message are words, combinations, descriptions and characterization in the texts, and they are the most used in social and political issues; Also, by using this method, Daneshvar has been able to send different messages to his readers in a single text, both general readers and special readers who have the same password or close to him. This research shows that Daneshvar has simultaneously used two direct methods in the form of realism and linguistic structure and indirect methods in the form of symbols and implied meanings to express the human, social and political realities of his contemporary period, and to receive the message, according to the type The audience has placed the codes and symbols within the text in relation to external realities. The use of this method, while meeting the desired goals, has increased the enjoyment of the text and has also reflected the closed and limited space governing the text and in the text.

کلیدواژه‌ها English

Simin Daneshvar
Wandering Sarban
Wandering Island
Symbolic Realism
Public and private address
اسحاقیان، جواد(1393)، داستان شناخت ایران ( نقد و بررسی آثار سیمین دانشور)، چاپ اول، تهران، انتشارات نگاه.
برگر، آرتور ایسا(1378)، روش‌های تحلیل رسانه‌ها، اجلالی، پرویز، چاپ سوم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد.
بسطامی، رضا(1383)، «تاریخ صد ساله روحانیت»، زمانه، شماره 25
دانشور، سیمین(1380)، ساربان سرگردان، چاپ اوّل، تهران، انتشارات خوارزمی.
دانشور، سیمین(1392)، جزیره سرگردانی،چاپ چهارم، تهران، انتشارات خوارزمی.
رنجبر، ابراهیم، «بررسی فنون رمزپردازی در رمان های جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان»، نشریه زبان و ادب فارسی، سال 1393، دوره 67،  شماره 229.
کوچکیان، طاهره، گرجی، مصطفی، «کند شدن لبه تیز رئالیسم از رئالیسم سمبولیک در رمان سووشون»، جستارهای نوین ادبی، پاییز 1397، شماره 202.
کوچکیان، طاهره، «چیستی و چگونگی رئالیسم سمبولیک در متون ادبی»، پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت، بهار1403، دوره 13، ش 1، پیاپی 33 (103 -121).
  قبادی، حسینعلی، آقا گل‌زاده، فردوس، دسپ، سیدعلی، «تحلیل گفتمانی جزیره سرگردانی و پیوند معنایی با دیگر رمان های سیمین دانشور»، ادب پژوهی، بهار 1390،  شماره 15.
قوچانی، محمد(1400)، پارادوکس مارکسیسم اسلامی، تهران، انتشارات سرایی.
رنجبر، ابراهیم، «واقعیّت و تخیل، دو مؤلفه هویّت سازی در سه شخصیّت رمان «جزیره سرگردان» و «ساربان سرگردان»»، 1393، تاریخ ادبیات، شماره 74.
سلیمی کوچی، ابراهیم، سکوت جهرمی، فاطمه، «تعارض شخصیّت‌های جزیره سرگردان و ساربان سرگردان از منظر نشانه شناسی اجتماعی»، پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی،1394، دوره 6، شماره 20.
گفتگوی هوشنگ گلشیری با سیمین دانشور، ماهنامه اینترنتی مهر هرمز، شماره 2 مهرماه 1386، ص 23
معین، محمد (1380)، فرهنگ فارسی، چاپ هیجدهم، انتشارات امیرکبیر